درز انبساط ساختمان یکی از مهمترین موارد در ساخت و ساز مدرن های مدرن محسوب می شود. این مورد برای جلوگیری از آسیب یا تخریب سازه ساختمان در اثر تغییرات دما و انبساط و انقباض استفاده می شود. مهندسان عمران و معماران معمولاً از انواع درز انبساط ساختمان استفاده می کنند تا بتوانند بناهای مورد نظر خود را بر اساس مدرن ترین و ایمن ترین اصول بسازند. برای ساخت ساختمان ها از مدل های مختلفی از مصالح استفاده می شود که به دلیل تغییرات جوی و هواشناسی و همچنین تغییرات فصلی می توانند منبسط و منقبض شوند. در نتیجه این امر می تواند منجر به تخریب کلی یا جزئی ساختمان در طی سالیان متمادی شود. اگر می خواهید اطلاعات کافی در مورد درز انبساط ساختمان و مسائل مربوط به آن به دست آورید؛ تا پایان مقاله با آشیان پی همراه باشید.
درز انبساط چیست؟
یکی از جذابیت های فیزیک بحث انبساط و انقباض ناشی از افزایش انرژی جنبشی و تحرکات مولکولی است. در واقع انبساط به معنای افزایش حجم ماده در اثر افزایش دما است و زمانی اهمیت زیادی پیدا می کند که اجزای مختلف با ضریب انبساط مختلف در کنار هم قرار گیرند. در صنعت ساختمان از درزهای انبساط برای جلوگیری از تنش های ناشی از انبساط و انقباض نیز استفاده می شود. استفاده از درز انبساط در صنعت ساختمان سازی، پل سازی و … می تواند مزایای بسیاری داشته باشد. البته اجرا باید اصول و استانداردهای خاصی را رعایت کند.
همه ما می دانیم که بتن یکی از مهم ترین اجزای انواع سازه ها است که بسیار سخت بوده و انعطاف پذیری چندانی ندارد. بنابراین از درزهای انبساط برای جلوگیری از آسیب های سازه ای ناشی از حرکت بتن در اثر تغییرات حرارتی و رطوبتی استفاده می شود. استفاده از درزهای انبساط در واقع از ایجاد ترک در مقیاس های مختلف جلوگیری می کند. درزهای انبساط تنش ها های ناشی از انبساط حرارتی را جذب می کنند و امکان حرکت بین دو جزء بتنی سازه را فراهم می کنند. عواملی مانند نوع مصالح ساختمانی، محتوای نسبت آب به سیمان، محدوده دما، رطوبت و سن بتن همگی بر مستعد بودن بتن در مقابل انبساط موثر هستند.
درز انبساط ساختمان در کجا قرار دارد؟
محل قرارگیری و کاربرد درز انبساط در ساختمان ها از ساختمانی به ساختمان دیگر متفاوت است و معیارهای زیادی وجود دارد که محل درز انبساط را تعیین می کند. برای تعیین محل دقیق درز انبساط و بسته به نیاز ابعادی ساختمان، مهندسان و معماران با محاسبات دقیق و نقشه کار می کنند. تعیین درز انبساط ساختمان با توجه به تعداد طبقات، وسعت زمین، نوع مصالح به کار رفته در ساخت و در نهایت اقلیم هر فصل در منطقه ای که ساختمان در آن واقع شده است، انجام می شود. بنابراین هیچ فرمول کلی برای استفاده از درز انبساط ساختمان وجود ندارد. اما به طور کلی برای ساختمان هایی با ارتفاع بیش از 50 متر باید درز انبساط ساختمان استفاده شود.
کاربرد درز انبساط
یکی از مهم ترین و بدیع ترین مواردی که امروزه باعث می شود بسیاری از افراد به دنبال راهنمای خرید و استفاده از درز انبساط باشند، کاربرد گسترده آن است. برخی از مهمترین کاربردهای درز انبساطی ساختمان عبارتند از:
- کاربر درزهای انبساطی در ساختمان ها: امروزه شاهد کاربرد گسترده از درزهای انبساط در ساخت ساختمان های مسکونی و اداری می باشیم. در واقع در تمامی ساختمان هایی که با بتن ساخته و آماده می شوند باید از درز انبساطی نیز استفاده کند. علاوه بر این در نظر داشته باشید که این تجهیزات سازه را در برابر آتش محافظت کرده و از گسترش آن جلوگیری می کند.
- استفاده از درزهای انبساطی در پل ها: یکی از مهمترین استفاده های درزهای انبساطی، در ساخت پل ها است که برای جلوگیری از انبساط و انقباض عرشه استفاده می شود. همچنین توجه داشته باشید که بهترین انواع درزهای انبساط در پل هایی استفاده می شود که مقاومت لازم در برابر ترافیک را دارا هستند.
- استفاده از درزهای انبساط در جاده ها: درزهای انبساط از موادی با خاصیت کشسانی بسیار بالا تهیه و طراحی می شوند و در فونداسیون های بتنی برای پوشش آسفالت استفاده می شوند.
درزهای انبساط ساختمان با چه موادی پر می شوند؟
انواع درزهای انبساط ساختمانی را می توان با پرکننده هایی مانند بیوتین پر کرد. یکی از پرکاربردترین انواع مواد پرکننده درز بیوتین است. علاوه بر این، مواد و متریال مورد استفاده برای آب بندی نیز می تواند از ورود رطوبت و گرد و غبار به درزها جلوگیری کرده و از این قسمت به خوبی محافظت کند. نکته مهمی که در تهیه مواد آب بند باید به آن توجه کنیم این است که این مواد باید غیر محلول، غیر سمی باشد و به هیچ وجه رنگی نباشند. از دیگر مواردی که می توان برای پرکردن درزهای ایجاد شده استفاده کرد نوارهای ضد آب هستند.
این نوارها اغلب برای جلوگیری از ورود رطوبت و آب به فضای بین درزها استفاده می شود. این نوارها به هیچ وجه نمی توانند در برابر مواد خورنده مقاومت کنند. با توجه به این مشکل باید مراقب بود که از این نوار ها در مناطقی که احتمال وجود این مواد شیمیایی وجود دارد استفاده نشود. بسته به میزان سطح درز مورد نظر و صلاحدید مهندس سازه و معمار، باید از انواع مختلفی از این نوارها استفاده کنید.
مهمترین عوامل در تعیین محل درز انبساط
برای نصب و استفاده از درز انبساط باید به عوامل مختلفی توجه کرد که مهمترین آنها به شرح زیر است:
- نوع ساختمان ( اداری، مسکونی، صنعتی، تجاری و …)
- تعداد طبقات و ارتفاع سازه
- نوع و مقدار مصالح به کار رفته در ساختمان
- شرایط اقلیمی و موقعیت جغرافیایی ساختمان
- میزان بار وارد شده به قسمت های مختلف ساختمان و…
نتیجه گیری
درزهای متعددی در ساختمان وجود دارد که یکی از مهمترین آنها درز انبساط است. درز انبساط به صورت طولی در سازه نصب می شود. هدف از ایجاد این درز جلوگیری از آسیب ناشی از انبساط حرارتی مصالح و تجهیزات ساختمانی در هنگام تغییرات دما می باشد. قانون مقررات ملی ساختمان و آیین نامه 2800 مهمترین مراجع ذیصلاحی هستند که نظارت قانونی بر وجود و انطباق این درزها در ساختمان دارند. توجه به این نکته ضروری است که با توجه به اهمیت درزهای انبساط در داخل ساختمان، پیمانکاران و مهندسین پروژه باید در این زمینه دقت زیادی داشته باشند تا از تلفات جانی و مالی جلوگیری شود.
